Reżyser spektaklu, Jakub Margosiak podjął się ogromnego wyzwania, któremu z pewnością podołał. Zdołał stworzyć niesamowicie widowiskową adaptację niedocenianej powieści Witolda Gombrowicza. Jeżeli jesteś jedną z tych osób, które lubią niekonwencjonalne oblicze sztuki, spektakl Living Space Theatre z pewnością przypadnie ci do gustu.

To drugi spektakl, jaki dr Margosiak zrealizował z użyciem techniki Czechowa (…) Spektakl był prezentowany na XIV Międzynarodowym Festiwalu Gombrowiczowskim w 2020 roku, obok takich prac jak „Dialogi Polskie w reżyserii Mikołaja Grabowskiego, „Bankiet” w reżyserii Tadeusza Bradeckiego (…)

Wydawać by się mogło, że podjęcie się przez zespół młodych artystów scenicznej próby adaptacji Ferdydurke jest bardzo ryzykowne, może przynieść nawet opłakane rezultaty. Stało się inaczej.

Wymieniam tu nazwiska młodych aktorów oraz reżysera nie bez ważnego powodu. Wszyscy są niedawnymi absolwentami bytomskiego Wydziału Teatru Tańca za wyjątkiem Jakuba Margosiaka, który ukończył Wydział Aktorski szkoły krakowskiej i posiada już całkiem spore doświadczenia z pracy w teatrach tańca w Polsce i za granicą.

Za spontaniczność i bezpretensjonalność w interpretacji spektaklu „Ferdydurke” w reżyserii Jakuba Margosiaka.

Jest to coś całkiem innego. Coś nowego, co elektryzuje swoją świeżością. Należą się tutaj wielkie brawa dla reżysera. Swoją adaptacją wprowadził taniec w dramacie nie jako dodatek, tylko coś, co mogłoby tak naprawdę zastąpić dialogi i starczyło za same słowa, bo odbiorca doskonale wiedziałby, co dzieje się na scenie.

Gdy siadamy i czekamy na spektakl, wyobraźnia podpowiada nam, że będzie to klasyczna adaptacja dramatu. Jednak od pierwszego ruchu scenicznego mamy tutaj do czynienia z czymś zupełnie wyjątkowym. Brakuje tutaj typowej dla filozoficznych dzieł statyczności – dominuje ruch i taniec, a to wszystko przeplatają gombrowiczowskie dialogi.

Choreografia silnie oraz przekonująco akcentuje niebezpieczny związek między groteską a przemocą. Margosiak okazuje się też dobrym scenarzystą, który w swojej adaptacji wybiera i aranżuje wątki z oryginału w taki sposób, by pozwolić opowieści płynąć, nie ujarzmiając jej w przeroście teatralnej formy oraz uwypuklić motyw przechodzenia z „gęby” w „gębę”.

Margosiak jednocześnie zwraca w ten sposób uwagę na rolę płynnego ciała, będącego z jednej strony konkretną, materialną tkanką biologiczną, poddaną działaniu fizjologii oraz afektów, z drugiej zaś przestrzenią niezdeterminowanej, podmiototwórczej potencjalności ukonkretnianej zawsze w procesach społeczno-kulturowych interakcji.

Aktorzy poradzili sobie znakomicie (…) rzucali sobą wzajemnie po scenie, miotając się w piekielnie nieskoordynowanym a zarazem zachwycającym tańcu. Z podziwem obserwowałam ich ruchy, które idealnie współgrały z wypowiadanymi prze nich tekstami. Każdy z aktorów błyszczał swoim talentem, czyniąc twórczość Gombrowicza o wiele bardziej absorbującą.

(…) szczególnie sugestywna wydaje mi się scena, w której ciała aktorek i aktorów niczym Kantorowskie bio-obiekty groteskowo zrastają się ze szkolnymi krzesłami. W tym hybrydycznym, a zarazem piekielnie niebezpiecznym kształcie splatają się w ludzką kulę.

Ruch przejmuje zatem rolę słów, zastępuje spore partie narracyjne. Niektóre sceny z powieści poddają się zresztą temu zabiegowi znakomicie. Bardzo efektownie wypadają obrazy z życia szkoły z profesorem Bladaczką czy pojedynek na miny Miętusa i Syfona.

Aktorzy z Living Space Theatre podjęli się piekielnie trudnego zadania. „Ferdydurke” jest książką niezrozumianą przez wielu. Jak uczynić jej fabułę bardziej zrozumiałą, bardziej znośną dla widza? Wykorzystanie tańca okazało się być strzałem w dziesiątkę.

Zbite w uściskach – tyleż zmysłowych, co wymuszonych – ciała przetaczają się przez scenę, stopniowo powiększając swoją objętość i ulegając efektowi kuli śnieżnej. Ludzka masa symbolizuje procesualność tożsamości (…) Człowiek, tak jak słowo u Bachtina, nie istnieje w izolacji. Jest on wypadkową spotkań i relacji z Innym (niekoniecznie ludzkim).

(…) siła pytania „Kaj dzias” – Gdzie idziesz? Living Space Theatre w poszukiwaniu odpowiedzi korzysta z uniwersalnego i wszędzie zrozumiałego języka – tańca.

Artystom z tego nomadycznego kolektywu nie chodzi o zaspokajanie sentymentalnego głodu czy o praktyki mitotwórcze, lecz o zbadanie tego, co bliskie ciału. Zmysłowość jest drogą do doświadczenia, które może – choć nie musi – przerodzić się w intelektualną czy poetycką refleksję.